dr Monika Czekanowska-Gutman

Od 1.10.2020 adiunkt badawczy w Katedrze Historii Sztuki Nowoczesnej (jako kierownik projektu badawczego „Akeda jako ofiara złożona w kulturze żydowskiej”, finansowanego w ramach programu OPUS Narodowego Centrum Nauki, realizowanego we współpracy międzynarodowej z USA i Izraelem). Absolwentka historii sztuki (UKSW, magisterium 2001), hebraistyki (UW, magisterium 2007) i stosunków chrześcijańsko-żydowskich (Instytut Woolfa, Cambridge, magisterium 2005). Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w 2013 r na podstawie rozprawy doktorskiej analizującej recepcję Judyty, Estery i Sulamitki w sztuce artystów polsko-żydowskich XIX i XX w. Stypendystka Ministerstwa Edukacji Narodowej (2009-2010), British Council (2000-2001), DAAD (2000) oraz fundacji Memorial (20011-2012) i Rothschild. Odbyła staże naukowe na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie pod kierunkiem współpromotorki prof. Zivy Amishai-Maisels (2010-2011) oraz na Uniwersytecie w Oxfordzie w Centre for Hebrew and Jewish Studies (2014). W latach 2014-2019 realizowała indywidualny grant badawczy FUGA „Pieta w sztuce żydowskiej i chrześcijańskiej w XIX i XX w: Studium porównawcze”. W 2019-2020 w ramach stypendium Rothschild Foundation Hanadiv Europe kierowała projektem badającym wyobrażenia Hioba w nowoczesnej sztuce żydowskiej. Wygłaszała wykłady gościnne w Baruch College na City University of New York, w Centre for Hebrew and Jewish Studies w Oxfordzie, na Uniwersytecie w Paryżu (Université de Paris VIII). Publikowała m.in. w „Ars Judaica”, „Images. A Journal of Jewish Art and Visual Culture” i „Journal of Modern Jewish Studies”.

Jej zainteresowania badawcze dotyczą nowoczesnego malarstwa, rzeźby i grafiki w Polsce, w Europe i Stanach Zjednoczonych. Szczególnie bliska jest jej sztuka artystów żydowskich w diasporze i w Izraelu, w twórczości których występują motywy biblijne (Starego i Nowego Testamentu). Ponadto interesuje się historią i literaturą żydowską, studiami nad pamięcią i tożsamością żydowską. Jest także wieloletnim wykładowcą akademickim. Prowadziła wykłady z historii sztuki żydowskiej i izraelskiej, kultury Żydów polskich, muzealnictwa żydowskiego, współczesnej kultury izraelskiej i filmu oraz zajęcia ze współczesnego języka hebrajskiego m.in. w UMCS, UAM i WSFH.

Wybrane publikacje
  • Reading Pietà through the Experience of the Holocaust by Eastern European Artists (Mané-Katz, Erna Rosenstein, Moshe Bernstein and Zygmunt Menkes (w przygotowaniu)
  • Recepcja motywy Piety w sztuce wybranych artystów żydowskich i chrześcijańskich w XX w (w przygotowaniu)
  • „I Am the Rose of Sharon, and the Lily of the Valleys” : Visualising the Metaphors of the Song in Modern Jewish Art” w: The Song of Songs in Its Context, BETL 310, red. Pierre van Hecke, Leuven 2020 ( w druku)
  • Wizualizacje losu ofiar żydowskich pogromie. Pieta w twórczości artystów żydowskich z Europy Środkowo-Wschodniej, [w:] Pogromy Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX. T.1. Literatura i sztuka, red. Sławomir Buryła, Warszawa 2018, s. 269-289
  • Pietà in Jacob Steinhardt‘s early oeuvre, „Images. A Journal of Jewish art and visual culture, 10, 2017, s.84-96
  • „Między Opłakiwaniem a Pietą. Inspiracje motywami pasyjnymi w twórczości Samuela Hirszenberga, Wilhelma Wachtla i Leopolda Pilichowskiego”, [w:] Bracia Hirszenbergowie – w poszukiwaniu ziemi obiecanej. Hirszenbergs Brothers: In search of the promised land, red. Adam Klimczak, Teresa Śmiechowska, Łódź-Warszawa  2017, (katalog cyfrowy), s. 455-476 (w jęz. polskim i angielskim)
  • „Teaching Jewish art in Poland„, Ars Judaica, 13, 2017,  s.11-12
  • „Dialogue with Christian art: The Pietà in early 20th century Jewish art”, [w:]  Art in Jewish society, red. Jerzy Malinowski, Małgorzata Stolarska-Fronia, Renata Piątkowska, Tamara Sztyma, Warszawa-Toruń 2016, s. 145-159
  • Recenzja książki (Review): Samantha Baskind, „Jewish artists and the Bible in twentieth-century America”, Philadelphia: Pennsylvania State University Press, 2014, „Journal of Modern Jewish Studies”, 16:1, 2017, s. 172-173
  • „Challenging the Non-Jewish Images of a Jewish Queen: Portrayals of Esther in early twentieth –century Jewish art”, Ars Judaica, 12, 2016, s. 71-92
  • „W poszukiwaniu inspiracji historią, literaturą i Biblią. Refleksje nad wybranymi postaciami z twórczości Maurycego Gottlieba”, [w:] Maurycy Gottlieb: W poszukiwaniu tożsamości/In Search for identity, red. Maria Milanowska, Łódź 2014, s. 69-85; 87- 102 (w jęz. pol. i ang.)
  • „Biblical Literature in Jewish Art: The Iconography of the Song of Songs in the Art of Wilhelm Wachtel (1875-1952) and Ephraim Moses Lilien (1874-1927)”, [w:] Studies in Hebrew Language, literature and culture: Proceedings of the 20th Hebrew scientific conference in Europe, Poznań-Toruń,  2013, s. 69-78 (w jęz. hebr.)
  • Portrayals of ‚Biblical’ women in Maurycy Gottlieb and Wilhelm Wachtel’s painting: A Semiotic and an iconographic approach to the pictures of Judith and Salome”, [w:] Jewish Artists and Central –Eastern Europe, red. Jerzy Malinowski, Renata Piątkowska, Tamara Sztyma-Knasiecka, Warszawa 2010, s.183-195.
  • „Maurycy Gottlieb (1856-1879) – Chrystus nauczający w Kafarnaum (1878-79): ikonografia żydowska czy chrześcijańska?”, [w:] Różni Razem, red. Jolanta Żyndul, Warszawa 2007, s.157-170
  • Portrayals of Judith, Esther, and the Shulamite in late nineteenth and early twentieth century Jewish Art (książka, w przygotowaniu)
  • Pietà in Modern Jewish and Christian Art (książka, w przygotowaniu)